Voor het SURFnet/Kennisnet innovatieprogramma is een verkenning uitgevoerd naar adaptief leren ondersteund door ICT. Het begrip adaptief leren kan vanuit twee verschillende invalshoeken bekeken worden; die van adaptief onderwijs en die van adaptieve leersystemen.
Adaptief onderwijs is onderwijs dat is afgestemd op de behoefte van een individu (onderwijs op maat). Het daagt leerlingen uit en motiveert ze om te leren. Adaptief onderwijs is bedoeld voor alle leerlingen, of ze nu extra hulp nodig hebben of niet. Bij adaptief onderwijs bepaalt de leerling - met behulp van de leerkracht - welk doel het wil halen en hoe het daar komt.
De term adaptieve leersystemen verwijst naar de ‘op maat’ benadering van ICT-toepassingen. Eén van de overwegingen bij populaire e-learning systemen is om voorkeuren, interesses en browse-gedrag van lerenden/gebruikers te gebruiken om op maat de inhoud aan te bieden. Aan de hand van algoritmes bouwt een adaptief leersysteem een model van de doelen, voorkeuren en kennis van elke individuele leerling en gebruikt dit model om zich bij de interactie met de leerling aan te kunnen passen aan de behoeften van die leerling.
Deze verkenning heeft twee rapporten opgeleverd:
1. Het rapport ‘Klaar voor de start?’ dat het programma van eisen voor een digitale leeromgeving voor primair onderwijs op maat en de totstandkoming daarvan uitvoerig beschrijft. Essentieel voor de ondersteuning van het pedagogische en logistieke proces op de scholen waar onderwijs op maat wordt gegeven, is een digitaal systeem dat alle afspraken over leerinhouden, onderwijstijd, agenda, vorderingen en andere zaken bijhoudt. Met het programma van eisen voor dit systeem in handen zijn scholen ‘klaar voor de start’ om met een ontwikkelaar in gesprek te gaan.
Het SURFnet/Kennisnet innovatieprogramma kent een soortgelijk project in het voortgezet onderwijs, namelijk voor het topsportonderwijs van NOC*NSF. Ook hier ligt de nadruk op individueel leren en is gewerkt aan het beschrijven van de digitale processen.
2. De Verkenning naar Adaptieve Leersystemen licht allereerst het begrip adaptiviteit toe op basis van een literatuurstudie. Vervolgens wordt ingegaan op verschillende adaptieve producten die beschikbaar zijn (binnen en buiten het onderwijsveld) en tenslotte wordt duidelijk in hoeverre docenten in het PO en VO belang hechten aan adaptieve kenmerken binnen een leersysteem. De marktverkenning heeft 165 unieke titels van systemen opgeleverd die een of meer van de beschreven kenmerken van adaptiviteit hebben. 24 van deze systemen worden nader toegelicht in het rapport.
Download het rapport ALS [PDF 1610 Kb ]
Groslijst Adaptieve Leersystemen (Excel) [MS-Excel 191 Kb ]
Download Rapport Klaar voor de Start [PDF 1401 Kb ]